طرح " معماری خوب "
طرح ساماندهی و ارتقاء زندگی مردم از طریق ارتقاء فضای زیست و افزایش آگاهی عمومی در زمینه معماری و شهر
Friday, 24 September , 2021
افزونه جلالی را نصب کنید. - 17 صفر 1443
شناسه خبر : 634
  پرینتخانه » معماری تاریخ انتشار : 12 آگوست 2020 - 21:12 | 97 بازدید | ارسال توسط :

ساراماگو نویسنده پرتقالی را تقریبا همه ما با رمان کوری می شناسیم، این نویسنده کتابی دارد با عنوان دخمه تقریبا چند ماهی با این رمان زندگی کردم، رمان ها اگر به درستی نوشته شود ما را با خود وارد فضایی می کند که در خیال نقشی می سازند از چیزهایی که در آن نوشته شده است و آیینه ای می شود که ما را در مجاز خود غرق می کند، به هر روی فلسفهِ چیزها را نمی شوند همین طور توضیح داد نیاز به یک زبان ساده دارد که درک آن آسان تر شود، یکی از چیزهایی که برای توضیح این مسئله که در فلسفه امری جدید تلقی می شود و بیشتر در پاسخ به سوال های در رابطه با پدیدارها آمده است، تصویر سازی داستان ها و یا مشاهدات مشترک است که می تواند کمکی شایسته برای پاسخ به سوال های در رابطه با پرسش های عمیق درباره وجود و کارکرد مسائل باشد و به طور جدی عمری کمتر از 100 سال را در رابطه با این سوال ها سپری می کند اما پیش از آن مختصری درباره پیدایش این سوالات می پردازیم.

چرایی و چگونگی

  • از دخمه ساراماگو تا شرح پدیدار شناسی داستان

ساراماگو نویسنده پرتقالی را تقریبا همه ما با رمان کوری می شناسیم، این نویسنده کتابی دارد با عنوان دخمه تقریبا چند ماهی با این رمان زندگی کردم، رمان ها اگر به درستی نوشته شود ما را با خود وارد فضایی می کند که در خیال نقشی می سازند از چیزهایی که در آن نوشته شده است و آیینه ای می شود که ما را در مجاز خود غرق می کند، به هر روی فلسفهِ چیزها را نمی شوند همین طور توضیح داد نیاز به یک زبان ساده دارد که درک آن آسان تر شود، یکی از چیزهایی که برای توضیح این مسئله که در فلسفه امری جدید تلقی می شود و بیشتر در پاسخ به سوال های در رابطه با پدیدارها آمده است، تصویر سازی داستان ها و یا مشاهدات مشترک است که می تواند کمکی شایسته برای پاسخ به سوال های در رابطه با پرسش های عمیق درباره وجود و کارکرد مسائل باشد و به طور جدی عمری کمتر از 100 سال را در رابطه با این سوال ها سپری می کند اما پیش از آن مختصری درباره پیدایش این سوالات می پردازیم.

هوسرل استاد فلسفه آلمانی اول شخصی بود که به طور جدی به موضوع پدیدار شناسی وارد شد و درباره چرایی آن نظر خود را ابراز کرد با بیان علت و معلولی سعی در پاسخ به چرایی وجود آنها پرداخت در مثالی درباره کودکستان چنین می گوید که محلی که کودکان قبل از ورود به مدرسه وارد تعاملات اجتماعی و روند یادگیری می شوند و آماده حضور در مراحل بعدی زندگی اجتماعی می شوند با این تعریف به بیان چرایی این پدیدار در نوع دیدگاه فلسفی خود به پاسخ بر می آید اما شاگردش هایدگر دیدگاه مقابل وی را دنبال می کند و در نقد به دیدگاه استادش از دکارتی بودن ( اشاره به یک سویه بودن جریان فکری اندیشمند ) بیان مسئله شکایت می کند از جهتی دیگر وارد پرسش می شود و چگونگی مسئله را مورد پرسش قرار می دهد، در مثال کودکستان می توانیم با توضیح چگونگی به محیطی برسیم بسیار متفاوت از چرایی پدیدار دست یابیم، در چرایی همیشه با علت و معلول بودن پدیده سر و کار داریم در حالی که در چگونگی با فرآیند پدیده بر خورد می کنیم بطور مثال در کودکستان هوسرل با تعدادی کودک مواجه هستیم که در محلی به نام کودکستان جمع شده اند و به تبع سبب تشکیل محلی به نام کودکستان می باشد و به نوعی ترکیب عینیت و ذهنیت را برای شناخت پدیدار کافی می داند، ولی در کودکستان هایدگر با کودکستانی ذاتی مواجه هستیم یعنی محلی که کارکرد آن برای کودکان است و محلی است که اصلا تعریف شده است برای کودکان و امر یادگیری اجتماعی آنان به وسیله محیط مخلوقه که در آن واقع هستند.

همین مثال را مختصر در کالایی دیگر مورد بررسی قرار می دهم: تلفن همراه، دیدگاه فلسفی هوسرل اشاره به تلفن های همراه دارد که شکلی ساده داشته اند و تنها ضرورت های روزمره مانند تماس و پیام های ساده متنی را جابجا می کردند ولی دیگاه پدیدار شناسی هایدگر بیش از این می بیند و ضرروتی را تشخیص می دهد که منجر به شکل گیری تلفن های هوشمند شد به نظر هر دو لازم و ملزوم یکدیگراند هیچ کدام بدون دیگری کامل نیست.

برگردیم به ابتدا، جایی که بحث را با دخمه اثر ساراماگو آغاز کرده بودیم، ساراماگو سفال گری پیر با دختر و دامادش در حومه روستایی به تصویر کشیده است که هر هفته یک بار برای فروشگاهی در شهرکی تازه تاسیس که هر روز در حال شکوفایی است سفال می برد این در حالیست که کارش کم کم در حال زوال است و بیشتر متکی کار داماد و دخترش می شود،دامادی که خود یکی از نگهبانان همین شهرک می باشد، نویسنده در اینجا سعی کرده است به چرایی و چگونگی رابطه توسعه شهر و البته انسان درون آن بپردازد، شهرک به گونه ای تصویر شده است که ساختمان های آن با بلوک های متعدد و راهرو های طویل و آسانسورهای پرسرعت که توانایی جابجایی افراد را در لایه های حتی به صورت افقی نیز دارند واحدهایی بی روح که درباره چرایی پیدایش این پدیدار در ذهن خواننده پرسش هایی را پدید می آورد، و مردمی که از کنار هم عبور می کنند و ساعت ها بی تفاوت از یکدیگر سراغی نمی گیرند و تنها به گونه ای آزار دهنده در کنار هم زندگی می کنند و تمام مسائل خود را به گونه ای ضابطه مدار حل و فصل می کنند بی آنکه از هم خبری داشته باشند در جوار هم تنها با راهروی یک سره که عمق آن آزار دهنده تر از شماره ای واحدی است که بر روی درهای مشابه مجاور هم با رنگ های واحد در یک فرم مشخص بدون هیچ اثری از تفاوت که بتواند قوی تشخیص را در گیر کند، زیاده روی در نظم هم آدم را به ستوه می آورد و اشاره به این صحبت هایدگر دارد که صرف وجود یک کارگاه ریسندگی که کارگران و مدیران آن به صورت ساعتی در آن مشغول اند نمی تواند محلی باشد که توانایی حضور روح جمعی یا همان زندگی اجتماعی را در آن داشته باشیم، با این اشاره کوتاه مجموعه مسکونی را در این رمان محلی فاقد روح جمعی می توان تصور کرد و حال آنکه در بسیاری بخش های این رمان با اشاره به زندگی روستایی پیرمرد و همسر و سگش روح زندگی اجتماعی حاکم در فضا را در این پدیدار می توانیم تصور کنیم، حتی اشاره نویسنده به خاطرات پیرمرد هم معید همین امر می باشد که درباره چگونگی زندگی آنان نوشته شده است، در انتهای رمان پیرمرد با کشف دخمه به گونه ای دیگر خود را کشف می کند و تصمیم های تازه ای برای باقی زندگی می گیرد.

به نظر می رسد ساراماگو با بیان چگونگی سعی در فهم حضور ما داخل تاریگی درون مان رفته هر چند با توصیف شهر و لایه های عمیق حاکم بر آن این فهم فیلسوفانه را ساده و روان به گونه ای ملموس بیان داشته است، داستان های از این دست می تواند مفاهیمی فکری را به توصیف های بدیع برایمان قابل فهم کند.

منابع
https://mandegardaily.com/خیابان/پدیدارشناسی-چیست؟/

http://sofeh.sbu.ac.ir/article/view/20332

نویسنده : امیر ملکشاهی
به اشتراک بگذارید
تعداد دیدگاه : 0
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.